18.05.2026
Po zapoznaniu zagranicznych gości z najważniejszymi działaniami FNMP, zapraszamy ich do zaaranżowanego mieszkania socjalnego, które pozwala lepiej zrozumieć realia życia Uczestników Programu Ambiwalencja.
18 maja w ramach edycji FEANTSA FORUM WARSAW 2026 Fundacja Najpierw Mieszkanie Polska miała zaszczyt zorganizowania wizyty domowej dla zagranicznych działaczy działających w celu zakończenia bezdomności. Goście reprezentowali takie państwa jak Finlandia, Belgia, Holandia, Islandia i Szkocja, co pozwoliło na wymianę spostrzeżeń na temat zróżnicowania systemów polityk społeczno-mieszkaniowych oraz zaawansowania w ich wdrażaniu.
Spotkanie odbyło się w miejscu spotkań Zespołu FNMP, które na czas wizyty częściowo przekształcono w model mieszkania socjalnego. Na przestrzeni 15 m² z kartonowych pudeł wycięto kuchenkę, lodówkę, pralkę, prysznic i toaletę. Potrzebne produkty i przybory narysowano kolorowymi flamastrami. Oprócz silnego wydźwięku symbolicznego, przykładowe lokum obrazuje również realny problem zasobów i stanu lokali socjalnych w Warszawie. Minimalny metraż mieszkania przewidziany dla jednej osoby wynosi 10 m², natomiast dla każdej następnej – 5 m² Standard techniczny mieszkań socjalnych w miejskich zasobach jest na ogół niski. Lokale często wymagają gruntownych remontów, a instalacje cieplne modernizacji, jednak środki przeznaczane na te cele przez władze miejskie są wciąż niewystarczające.
fot. Anna Hernik
Podczas wizyty, goście wysłuchali wystąpienia prezeski FNMP Julii Wygnańskiej. Referat opisywał jej doświadczenia w implementowaniu metod Najpierw Mieszkanie w kontekście polskiego systemu opieki społecznej. Skuteczność w oferowaniu holistycznych i zintegrowanych usług, którą wykazują programy NM, może posłużyć jako empiryczna podstawa przyszłej, nowoczesnej legislacji. Usługi te obejmują pomoc mieszkaniową, socjalną i zdrowotną, w tym opiekę terapeutyczną. Pomoc ukierunkowywana jest przez wartości Najpierw mieszkanie, które zakreślają obszar wsparcia na podstawie zgłaszanych potrzeb Uczestników.
Zespół NM, który bezpośrednio wspiera Uczestników Programu Ambiwalencja prowadzi wewnętrzny rejestr kontaktów z Uczestnikami. Na jej podstawie interpretujemy strukturę interakcji wspierających, która obejmuje m. in. formę wsparcia (bezpośrednią/pośrednią), długość kontaktu z osobą wspieraną i temat spotkań. Okazuje, że bezpośredni kontakt face-to-face, rozmowy telefoniczne i przez komunikatory stanowiły 61% czasu pracy z Uczestnikiem, przy czym powód kontaktu był wspólnie ustalony przez Uczestnika i Pracownika FNMP w 67% przypadków. W 30% przypadków kontakt z Uczestnikiem trwał od dwóch do czterech godzin, w 18% od jednej do dwóch godzin, a w 27% mniej niż piętnaście minut.
Wspólne budowanie z Uczestnikami relacji opartych na zaufaniu jest elementarne w odzyskiwaniu przez Nich sprawczości, samodzielności i służy modelowaniu zachowań społecznych. Wysoki odsetek bezpośrednich kontaktów jest wynikiem rygorystycznej procedury rejestracji i ewaluacji każdej interakcji oraz interdyscyplinarnego podejścia Zespołu psychoterapeutów, pracowników społecznych i streetworkerów. Cotygodniowe spotkania Zespołu pozwalają na bardziej szczegółową analizę postępów Uczestnika i monitorowanie dobrostanu zarówno Jego, jak i pracowniczki.
Jako że ostatecznym celem modelu NM jest zakończenie kryzysu bezdomności i przywrócenie sprawczości, Uczestnicy nawiązując współpracę z Fundacją przygotowują się jednocześnie do perspektywicznego tej współpracy rozwiązania. Uczestnicy pod opieką FNMP otrzymują pomoc w korzystaniu z ogólnodostępnych usług i zarządzaniu dostępnymi zasobami, co motywuje do podejmowania autonomicznych działań. Z czasem, gdy Uczestnik jest na to gotowy, wsparcie wobec niego ze strony FNMP jest stopniowo ograniczane - na przykład poprzez zmniejszanie częstotliwości kontaktu z pracowniczkami, czy przeniesienie terapii z domu do gabinetu. Zainicjowanie tego procesu przez Uczestnika traktowane jest jako sukces i oznaka gotowości do samodzielnego funkcjonowania.
Wizyta domowa Fundacji Najpierw Mieszkanie Polska w ramach FEANTSA FORUM ukazała uczestnikom, że pomimo aktualnego niedoboru powszechnych rozwiązań ustawowych na rzecz rozproszonych projektów grantowych, istnieją w Polsce zweryfikowane w praktyce precyzyjne wzorce operacyjne NM. Wysoki potencjał do replikacji modelu NM zachęca do jego wprowadzania na szerszą skalę. Jego wysoka skuteczność w zwalczaniu chronicznej bezdomności jest możliwa dzięki zapewnianiu wieloaspektowego wsparcia przez mobilne zespoły specjalistów. Natomiast wyjście poza tradycyjne schematy pomocy proponowane przez instytucje publiczne pozwala na efektywniejsze zapobieganie właśnie instytucjonalizacji kryzysu bezdomności.
Zdjęcia autorstwa Anny Hernik.
