Praktyczne wskazówki do pracy wg wartości NM

Wartości Najpierw mieszkanie to kierunkowskazy do pracy wspierającej z osobami w kryzysie bezdomności. Można się nimi kierować bez względu na to, w jakiej pracuje się placówce, usłudze, programie. Prawdopodobnie, najłatwiej jest pracować wg nich jeśli cały program/usługa jest zorganizowany wg wytycznych dla Najpierw mieszkanie, ponieważ struktura organizacyjna programu to wspiera. Można jednak wiele z nich zastosować pojedynczo w pracy w schronisku czy streetworkingu. Wszędzie można budować profesjonalne relacje oparte na szacunku, zrozumieniu i nieocenianiu oraz wspierać osobę w jej decyzjach.

Poniżej opisaliśmy wskazówki jakimi kierujemy się na co dzień w Programie Ambiwalencja Fundacji Najpierw Mieszkanie Polska.

Mieszkanie jako prawo

Nie mów osobie doświadczającej bezdomności, że jeśli zrobi to i owo np. pójdzie do schroniska czy na detoks, to dostanie mieszkanie – mieszkanie jest jej prawem tak jak i innych ludzi.

Zapytaj czego potrzebuje, żeby czuć się „u siebie” i działaj zgodnie z tą wskazówką.

Wyjaśnij obowiązki lokatorskie – prawa wiążą się z obowiązkami – część dochodu trzeba przeznaczać na koszty zamieszkania, przestrzegać zasad sąsiedzkich i dbać o to, żeby twoi goście nie stali się współlokatorami.

Nie biczuj się za to, że w twoim programie kawalerki nie są dostępne dla osób uczestniczących w ciągu 6 tygodni od zgłoszenia potrzeby zamieszkania. Jest ok zapewniać zamieszkanie w inny sposób. Znajdziesz go.

Decydowanie

Nie bierz na siebie decydowania za osoby uczestniczce o tym, co w ich życiu jest dobre i co mogą lub powinni zrobić.

Poczekaj. Wysłuchaj tego czym w tej chwili, tu i teraz, są gotowe się z tobą podzielić. Możesz być poproszony/a o zamiecenie podłogi.

Pilnuj jednak swoich granic. Niektóre decyzje osób uczestniczących będą wymagały od Ciebie działania wbrew nim: gdy jest zagrożone ich życie, doświadczają przemocy czy innych przestępstw, są sprawcami przemocy.

Zdrowienie

Nie ma małych kroków

Spotkanie „na żywo” raz w miesiącu to wielki krok od esemesowania emocji poprzez ekran telefonu.

Puszka piwa to wielki krok od butelki wódki.

Tak samo jak odwaga do skorzystania z konsultacji psychotraumatologa,

i decyzja o tym, że chcę żyć, chcę żyć w mieszkaniu.

Wspieranie

Upewnij się, że możesz zapewnić osobie uczestniczącej wszystkie usługi, z których w danej chwili jest ona gotowa skorzystać.

Może to być usługa sprzątania, praca socjalna, terapia, konsultacja psychiatryczna lub spotkanie z nieoceniającą osobą mającą czas na pobycie razem.

Specjaliści świadczący te usługi mogą być zatrudnieni w twoim zespole lub na zewnątrz.

Twoim zadaniem jest upewnienie się, że osoba uczestnicząca będzie mogła z nich skorzystać, gdy zgłosi taką potrzebę.

Tak samo jak inni członkowie społeczności, bez wykluczania z powodu bezdomności czy jakiegokolwiek innego. Nie musisz zapewniać usług, które dla nikogo nie są dostępne.

Społeczność

Wszyscy jesteśmy tak samo ważni dla wspólnoty lokalnej. Wnosimy do niej swój potencjał i problemy.

W społecznościach lokalnych są usługi, które będą w nich zawsze bez względu na nasze specjalne programy, innowacyjne projekty „ngosowe”. Być może są innej jakości, ale są trwałe.

Ośrodki pomocy społecznej, wydziały zasobów lokalowych, poradnie zdrowia psychicznego, podstawowa opieka zdrowotna jest wszędzie.

Upewnij się, że uczestnik/cza wie dokąd pójść i jak działać, żeby uzyskać pomoc.

Relacja

Buduj relacje z osobami uczestniczącymi tak, żeby chcieli dzielić się z Tobą tym co przeżywają, czego się boją, z czego się cieszą.

Bądź uczciwy/a – nie jesteś przyjacielem ani członkiem rodziny. Jesteś pracownikiem/czką, który/a chce i ma obowiązek pracować zgodnie z zasadami sztuki, profesjonalnie.

Możesz być przyjacielski i jednocześnie kończyć pracę o 17, nie odbierać telefonu w weekend (chyba, że jest kryzys) i to jest w porządku.

Jednak jeśli umówisz się na jakiś termin – bądź choćby się "waliło-paliło".

Jesteś stroną w relacji wspierającej, która ma modelować dobre zachowania dlatego twoje postępowanie jest takim samym narzędziem zmiany jak mieszkanie.

Relacja nie jest celem samym w sobie. Relacja jest wspierająca jeśli w efekcie jej zbudowania uczestnik realizuje jakiś swój cel.

Bądź profesjonalistą: zdobądź kwalifikacje, uaktualniaj je, konsultuj się z kolegami/żankami po fachu, superwizuj pracę ze specjalistą z większym doświadczeniem, naucz się dawać i przyjmować informację zwrotną.  

Wskazówki zostały zaprezentowane podczas First European Housing First Partners Conference w Berlinie w listopadzie 2025 r podczas warsztatu pt. "“Housing First Values – what bonds us today” prowadzonego przez Julię Wygnańską, FNMP 

Prezetnacja na HFPC Berlin

Przygotowanie artykułu zostało sfinansowane w ramach Partnerstwa SOLACE-CEE dofinansowanego ze środków Unii Europejskiej i Narodowego Instytutu Wolności - Program Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego PROO1b (konkurs wkładów własnych)